Reddi Miras Nasıl Yapılır?

Reddi miras yapmak için mirasçı, kural olarak üç ay içinde mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı ret beyanında bulunur. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Yasal mirasçı için süre, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat etmedikçe, ölümü öğrendiği gün başlar. Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kanun gereği reddedilmiş sayılabilir. Bu ikinci durum, süresinde yapılan ret başvurusundan farklıdır.

Bir miras yalnızca evi, aracı veya banka hesabını değil, miras yoluyla geçen borçları da kapsar. Bu nedenle borç bildirimi geldiğinde ilk soru, yalnızca borcun ne kadar olduğu değil, hangi ret yolunun uygulanacağıdır. Bu rehberimizde gerçek ret başvurusunu, üç aylık sürenin hesabını ve borca batık bir mirasın nasıl değerlendirildiğini örneklerle açıklıyoruz.

Reddi miras başvurusu nasıl yapılır?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 605 ve 609. maddelerine göre hem yasal hem de atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Uygulamada “reddi miras davası” diye anılan gerçek ret, alacaklıya karşı açılan bir dava değildir. Mirasçının mahkemeye yönelttiği bir beyandır. Bu yolda terekenin borca batık olduğunu ispatlamak veya ret gerekçesi göstermek gerekmez.

  1. Doğru mahkemeyi belirleyin. Başvuru için kendi adresinizi değil, mirasbırakanın son yerleşim yerini esas alın. Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.
  2. Ret beyanını sunun. Yazılı başvuruda kimlik ve adres bilgilerinizi, mirasbırakanın kimlik bilgilerini, ölüm tarihini ve mirası kayıtsız şartsız reddettiğinizi belirtin. Sözlü beyanda bulunursanız mahkeme beyanı tutanağa geçirir. Vekille başvurulacaksa vekâletname mirasın reddi konusunda özel yetki içermelidir.
  3. Belgeleri hazır edin. Kimlik, ölüm kaydı ve varsa mirasçılık belgesi başvurunun incelenmesini kolaylaştırır. Mirasçılığı daha sonra öğrendiğinizi ileri sürüyorsanız bu tarihi gösteren belgeyi de sunun. Bunları hazırlarken ret süresinin dolmasını beklemeyin.
  4. Ret kaydını takip edin. Süresinde yapılan ret, mahkemenin özel kütüğüne işlenir. Talep ederseniz reddi gösteren belgeyi alabilirsiniz. Başvuru tarihini gösteren kaydı da saklayın.

Noterde düzenlenen bir beyan, aile arasında imzalanan belge veya bankaya gönderilen yazı, mahkemeye yapılması gereken ret beyanının yerine geçmez. Noter, vekâletnamenin düzenlenmesinde rol alabilir. Miras bırakan kişi ve terekenin kapsamı için muris ve tereke açıklamamıza bakabilirsiniz.

Üç aylık reddi miras süresi ne zaman başlar?

Yasal mirasçılar için başlangıç, kural olarak mirasbırakanın öldüğünü öğrendikleri tarihtir. Mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini kanıtlayabilirlerse süre bu sonraki tarihten başlar. Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için ölçüt, ölüme bağlı tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihtir (TMK m. 606).

Örneğin babasının ölümünü öğrenen bir çocuk, bankanın kredi borcunu iki ay sonra bildirmesi üzerine yeni bir üç aylık süre kazanmaz. Borcu öğrenme tarihi ile mirasçılık sıfatını öğrenme tarihi aynı şey değildir. Ancak önceki mirasçının reddi sonucu daha önce mirasçı olmayan birine pay geçerse, o kişi için süre önceki reddi öğrendiğinde başlar (TMK m. 608).

Süreyi etkileyen iki özel durum

Mahkeme, koruma önlemi olarak terekenin yazımına karar vermişse süre, yazımın tamamlandığının sulh hâkimi tarafından mirasçıya bildirilmesiyle başlar (TMK m. 607). Ayrıca önemli bir sebep varsa sulh hâkimi süreyi uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m. 615). Borç araştırmak ya da süre uzatımı istemek, tek başına sürenin uzadığı anlamına gelmez.

Gerçek ret ile hükmen ret arasındaki fark nedir?

Gerçek ret

Mirasçı süresi içinde kayıtsız ve şartsız beyanda bulunur. Sulh hukuk mahkemesine başvurur. Alacaklıyı davalı göstermesi veya borca batıklığı kanıtlaması gerekmez.

Hükmen ret

Ölüm tarihinde ödemeden aciz açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Uyuşmazlık çıkarsa bu durumun tespiti, kural olarak ilgili alacaklılara karşı asliye hukuk mahkemesinde istenir.

Hükmen rette, TMK m. 606’daki üç aylık süre uygulanmaz. Ancak bu, her borçlu mirasın otomatik olarak reddedilmiş sayılacağı anlamına gelmez. Ölüm tarihindeki malvarlığı, alacaklar ve borçlar birlikte incelenir. Mirasçının mirası kabul anlamına gelen bir işlem yapıp yapmadığına da bakılır (TMK m. 605/2 ve 610).

Hangi işlemler mirası reddetme hakkını kaybettirebilir?

TMK m. 610’a göre ret süresi dolmadan terekenin olağan yönetimini aşan işlemler yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Örneğin mirasbırakanın aracını kendi malı gibi satmak ya da onun hesabındaki parayı kendisi için kullanmak ret hakkını etkileyebilir.

Buna karşılık mirasa ait malların kaybolmasını önlemekle, bu mallar üzerinde malik gibi tasarruf etmek aynı şey değildir. Kanuna göre zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin dolmasını önlemek için dava açılması ya da icra takibi yapılması da tek başına ret hakkını ortadan kaldırmaz. İşlemin adı kadar amacı ve kapsamı da önem taşır.

Miras reddedilince pay ve borçlar kime geçer?

Bir yasal mirasçı mirası reddederse payı, kendisi miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611). Örneğin bir çocuk babasının mirasını reddettiğinde, koşullara göre onun çocukları mirasçı olabilir. Anne veya babanın kendi adına yaptığı ret, çocukları adına yapılmış bir ret değildir. Ailede kimlerin hangi sırayla mirasçı olacağını anlamak için yasal mirasçılık ve zümre sistemi rehberimize bakabilirsiniz.

En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse kural, mirasın bir sonraki zümreye doğrudan geçmesi değil, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesidir (TMK m. 612). Altsoyun tamamı reddederse paylarının sağ kalan eşe geçmesine ve reddedenlerin sonraki mirasçılara kabul teklif edilmesini istemesine ilişkin özel hükümler de vardır (TMK m. 613–614). Ret, tereke borcunu kendiliğinden silmez.

Borç listesi eksikse başvurudan önce neye bakılmalı?

Bir bankadan gelen yazı yalnızca o bankanın alacağını gösterir. Mirasın tamamını değerlendirmek için bilinen borçları ve malvarlığını ayrı ayrı not edin. Tapu ve araç kayıtları, banka hesapları, mirasbırakanın üçüncü kişilerden alacakları, vergi borçları ve icra dosyaları terekenin farklı kalemlerini gösterir. Özellikle hükmen ret bakımından dosyadaki güncel tutarla ölüm tarihindeki durum birbirine karıştırılmamalıdır.

İki takvimi ayrı tutmak yararlı olur. Birincisi mirası ret süresi, ikincisi varsa icra dairesi veya mahkemeden gelen evrakın başvuru süresidir. Borç araştırması sürüyor diye iki süre de beklemez. Borcun sizin imzaladığınız ayrı bir sözleşmeden mi yoksa yalnızca mirasçılıktan mı kaynaklandığını da kontrol edin. Örneğin mirası reddetmiş olmanız, kendi adınıza üstlendiğiniz bir kefalet borcunu kendiliğinden kaldırmaz.

Reddi miras hakkında sık sorulan sorular

Üç ay geçtikten sonra reddi miras yapılabilir mi?

Süresinde ret beyanı yoksa kural olarak miras kayıtsız şartsız kazanılır. Önemli bir sebeple yeni süre tanınması veya ölüm tarihinde borca batıklık nedeniyle hükmen ret farklı hukuki yollardır. Geç gelen bir borç bildirimi, tek başına yeni bir ret süresi başlatmaz.

Sadece borçlar reddedilerek ev veya para alınabilir mi?

Hayır. Miras bir bütün olarak kazanılır ve ret kayıtsız şartsız yapılır. Mirasçı, aynı mirastaki malları kabul edip yalnızca borçları reddedemez.

Çocuk veya vesayet altındaki kişi adına kim başvurur?

Başvuruyu yasal temsilci yapar. Velayet altındaki çocukla temsilcisi arasında menfaat çatışması varsa kayyım atanması gerekebilir. Vesayet altındaki kişi adına mirasın reddinde önce vesayet, ardından denetim makamının izni gerekir (TMK m. 426 ve 463). Temsil yetkisi için vasi ve mahkeme izni açıklamamıza bakabilirsiniz.

İcra ödeme emri geldiyse ret başvurusu yeterli mi?

Ret başvurusunu ve icra dosyasındaki süreleri ayrı değerlendirin. Sulh hukuk mahkemesine ret beyanı vermek, ödeme emrine karşı başvuru yerine geçmez. Takibin türü, tebliğ tarihi ve varsa ret belgesi birlikte önem taşır.

Reddi Miras ile İlgili Hukuki Dayanaklar

Avukat Hüseyin DÖNMEZ

Kurucu Yönetici Avukat / Ceza Hukuku Avukatı

1981 Malatya doğumludur. Hukuk Fakültesi eğitiminden sonra birçok alanda eğitim almış, Yüksek Lisans yapmış 20 yıllık meslek hayatında Hukukun birçok alanında uzmanlaşmıştır. Ceza Hukuku alanında avukatlık yapmaktadır. Kurucusu ve Yöneticisi olduğu Dönmez Hukuk ve Danışmanlık Ofisinde geniş ekibi ile beraber Hukukun tüm alanlarında Türkiyenin bir çok ilinde faaliyet göstermektedir. Evli ve 2 çocuk babasıdır.

Profile Git
1